Inhoud winkelwagen aan het laden....
Botanopia — Anthotype Tutorial
Anthotype Tutorial met Kurkuma: Botanische Zonprints Maken
Een natuurlijke, chemievrije manier om met de zon te printen, met niets meer dan kurkumapoeder, papier en zonlicht.
Bekijk hierboven de volledige tutorial in video.
Wat is een Anthotype? Waar Komt het Vandaan?
Een anthotype is een volledig natuurlijk, milieuvriendelijk en echt fascinerend fotografisch afdrukproces. Het gebruikt natuurlijke stoffen, plantenextracten, bloemblaadjes of groentesap, als lichtgevoelige emulsie in plaats van chemicaliën. Anthotype werd voor het eerst ontwikkeld in het begin van de 19e eeuw als manier om beelden op papier vast te leggen zonder enige chemicaliën. Vandaag de dag maakt de techniek een echte comeback, dankzij de milieuvriendelijkheid en de unieke, organische resultaten.
Hou je van traditionele druktechnieken en natuurlijke materialen? Dan is anthotype printen echt iets voor jou. Een van de makkelijkste plantenextracten om mee te werken is kurkumapoeder.
Kurkuma is een specerij die veel gebruikt wordt in de Indiase en Zuidoost-Aziatische keuken. Het komt van de wortel van de kurkumaplant, die gedroogd en gemalen wordt tot een felgeel poeder. Naast in de keuken wordt kurkuma ook al lang gebruikt voor medicinale doeleinden, en zelfs als kleurstof.
Meer dan alleen kurkuma
Kurkuma is niet de enige plant waarmee je kunt printen. Bietensap geeft prachtige roze en magenta tinten, spinazie print snel in een zachtgroen, en peterselie, bessen en bloemblaadjes maken ook interessante emulsies. Elke plant brengt zijn eigen kleur en timing mee, dus het loont om te experimenteren zodra je het basisproces onder de knie hebt. Eén eerlijke kanttekening: kurkuma is eigenlijk een van de meer stabiele anthotype-pigmenten, dus deze andere opties zullen over het algemeen nog sneller vervagen dan kurkuma, hoort erbij, maar goed om vooraf te weten.
Stap voor Stap
Volg Mee om Je Eigen Prachtige Anthotype te Maken
Wat Je Nodig Hebt
- Krantenpapier of een vuilniszak om je werkoppervlak te beschermen
- Handschoenen, om vlekken op je vingers en werkoppervlak te voorkomen
- Kurkumapoeder
- Dik papier in een paar verschillende types en texturen om mee te experimenteren
- Gedenatureerde alcohol
- 2 glazen
- Keukenpapier
- Penselen
- Een glasplaat (een fotolijst werkt perfect)
- Knijpers, wasknijpers of bulldogclips om het glas vast te zetten (elke stevige knijper die je in huis hebt werkt prima)
- Borax
Maak het Kurkumamengsel
Voeg twee eetlepels kurkuma toe aan een glas, voeg dan de gedenatureerde alcohol toe en meng goed. De alcohol maakt het pigment, curcumine, vrij uit het poeder. Roer goed door zodat alles gelijkmatig gemengd is.
Zeef het Mengsel
Zeef het mengsel om eventueel achtergebleven poeder te verwijderen. Een koffiefilter of een stevig stuk keukenpapier werkt goed om alle vaste deeltjes op te vangen, zo blijft het pigment gelijkmatig verdeeld in de vloeistof.
Breng het Papier Aan
Gebruik een penseel om je papier rijkelijk te bedekken met het kurkumamengsel. Lichtgekleurd, dik papier met veel textuur geeft de beste resultaten. Breng het helemaal tot aan de rand aan voor een gelijkmatig effect. Wil je het papier volledig tot de rand bedekken, gebruik dan een groter frame zodat de knijpers buiten het printgebied vallen in plaats van erop.
Droog Je Bedekte Papier in het Donker
Leg je bedekte papieren ergens donker om de felheid van het pigment te bewaren, een kartonnen doos werkt prima, uit de buurt van fel licht en direct zonlicht. Ga ondertussen op zoek naar mooie bloemen en bladeren, vers blad of gedroogd en geperst werken allebei.
Belicht in de Zon
Leg je gekozen planten op het bedekte papier, plaats een glasplaat erbovenop, en knijp alles samen vast. Belicht de glasplaten naast een zonnig raam of buiten in direct zonlicht, en zorg dat het papier goed vastzit en niet kan verschuiven of vallen. Hou er rekening mee dat de knijper zelf net als de plant de zon blokkeert, en dus ook op je uiteindelijke print zal verschijnen.
Laat het papier ongeveer 5 uur in de felle, directe zon liggen in de zomer, afhankelijk van hoe fel het licht is. Je kunt gerust over meerdere dagen belichten zolang de planten niet bewegen, je ziet het pigment geleidelijk donkerder worden.
Wil je twee intensiteiten in dezelfde print zien? Probeer dan te werken met gelaagd glas: belicht de eerste plant, voeg daarna een tweede plant toe en belicht opnieuw.
Spoel en Droog
Ben je tevreden met de kleurdiepte? Maak dan het glas los en verwijder de bloemen of bladeren van het papier.
Om het resultaat van je anthotype te onthullen heb je borax (of een boraxvervanger), water, een spuitfles en een lepel nodig. Los 2 theelepels borax of de vervanger op in het water en roer tot het volledig is opgelost. Giet dit mengsel in de spuitfles en schud goed. Spuit de oplossing direct op je papier om het mooie plantencontrast eronder zichtbaar te maken. Je kunt het papier ook een paar seconden in de boraxoplossing dompelen tot je het gewenste resultaat ziet. Laat je print niet langer dan ongeveer 20 seconden in de borax liggen, anders verdwijnen de mooie details.
Een Woordje over Borax, Vooral Buiten de VS
Borax, chemisch bekend als natriumboraat (of natriumtetraboraat, Na₂B₄O₄·10H₂O), is wat je print van geel naar die rijke roodachtige tint laat verschuiven. In de VS wordt het nog gewoon verkocht als huishoudproduct. In Nederland, België en de rest van de EU ligt dat anders: borax wordt daar niet meer aan particulieren verkocht, je vindt het echte spul niet meer in de schappen.
Wat je wél vindt, is een product dat meestal “boraxvervanger” heet. Het is niet dezelfde stof, het is natriumsesquicarbonaat, maar het is volop verkrijgbaar bij de drogist en online, en het werkt net zo goed voor deze techniek. Wil je het echte spul, dan kun je zuivere borax nog steeds online bestellen, alleen niet zomaar in de winkel.
Vind je geen van beide? Dan kun je het zelf maken. Natriumsesquicarbonaat is simpelweg gelijke delen soda en zuiveringszout, twee verschillende producten, dus let op dat je ze niet door elkaar haalt in de winkel:
- Soda (natriumcarbonaat, Na₂CO₃), ook wel kristalsoda genoemd, te vinden bij de drogist of in het schoonmaakschap, bijvoorbeeld van La Droguerie Ecologique of Driehoek
- Zuiveringszout (natriumbicarbonaat, NaHCO₃), dat je waarschijnlijk al in huis hebt, bijvoorbeeld het bekende Kruidvat Zuiveringszout
Meng een eetlepel van elk door je water en je hebt precies dezelfde stof als de “boraxvervanger” uit de winkel, geen benadering, echt hetzelfde. Vind je ook geen soda? Die kun je ook zelf maken: spreid gewoon zuiveringszout uit op een bakplaat en bak het ongeveer een uur op 200°C, de hitte zet het om in soda.
En kan ik gewoon alleen zuiveringszout gebruiken? Dat werkt minder goed. Zuiveringszout alleen is merkbaar milder en minder alkalisch dan borax, dus het laat de kleur wel wat verschuiven, maar niet zo sterk of betrouwbaar. Is dat echt het enige wat je in huis hebt, dan is het de moeite waard om het eerst op een teststrook te proberen, maar voor die levendige rode tint uit deze tutorial raden we echte borax, “boraxvervanger”, of je zelfgemaakte mix van soda en zuiveringszout aan.
Referentie
Je Anthotype Bewaren en Fixeren
Hoe Bewaar Je een Anthotype?
Zoals bij elk fotografisch proces is goede bewaring belangrijk voor hoe lang de print meegaat, maar laten we eerlijk zijn: een anthotype is geen archiefvast proces. Het pigment dat het beeld maakt, is hetzelfde pigment dat daarna blijft afbreken, zelfs uit de buurt van direct zonlicht zal gewoon omgevingslicht in een kamer het beeld over maanden en jaren laten vervagen. Het op een koele, droge, donkere plek bewaren vertraagt het vervagen aanzienlijk, maar stopt het niet volledig. Wil je een print die er over vijf jaar nog net zo uitziet, dan is cyanotype de betere keuze.
Hoe Fixeer Je een Kurkuma Anthotype?
Een kurkuma anthotype fixeren is echt lastig. Omdat de emulsie volledig natuurlijk is, bestaat er geen traditioneel fixeermiddel dat uiteindelijk geen vervaging veroorzaakt. Eén techniek die helpt: week de print een paar minuten in een oplossing van azijn en water, de azijn helpt het beeld vast te zetten en het vervagen te vertragen. Spoel daarna goed na en laat aan de lucht drogen.
Vlekt Kurkuma Echt Overal? Wat Moet Je Beschermen?
Ja, echt waar. Kurkuma vlekt op huid, aanrechtbladen, hout, en vooral op plastic, vaak al binnen enkele seconden na contact. Werk op een oppervlak waar je niet aan gehecht bent, dek het af met krantenpapier of een vuilniszak, en hou je handschoenen de hele tijd aan. Vlek je toch een plastic voorwerp waar je liever niets mee doet, dan is direct zonlicht verrassend effectief: dezelfde UV-reactie die de print laat vervagen, breekt ook curcumine op plastic af, meestal binnen een dag of twee directe zon (dezelfde truc werkt ook op een blender na een kurkumasmoothie).
Kun Je een Anthotype Maken in de Winter, of Zonder Direct Zonlicht?
Niet makkelijk. Kurkuma anthotypes hebben sterk, direct UV-licht nodig, belichtingstijden van meerdere uren zijn normaal zelfs in felle zomerzon, en in de winter of bij weinig UV-licht loopt dat op tot dagen, als het al lukt. Dit is echt een zomerse, zonnige-dag-activiteit. Cyanotype heeft dit probleem niet, dat kun je belichten op een regenachtige dag achter glas met wat extra tijd, en een simpele UV-lamp geeft je in ruim onder een uur een bruikbare belichting, binnenshuis, het hele jaar door.
Cyanotype vs Kurkuma Anthotype
Cyanotype Print
Lees onze volledige Cyanotype Tutorial →
Voordelen
- Belicht in slechts 10 minuten
- Geeft een prachtige blauwe kleur
- Echt lichtecht eenmaal gespoeld, de print blijft stabiel en vervaagt niet verder
- Werkt het hele jaar door, ook op regenachtige dagen achter glas of met een UV-lamp
- Werkt ook op andere materialen, zoals textiel of hout
Nadelen
- Vereist specifieke chemicaliën die je niet in de supermarkt vindt
Kurkuma Anthotype
Voordelen
- Gebruikt goedkope, makkelijk te vinden materialen
- Warme, gele kleur
- Kan een mooi vintage-effect op papier creëren
- Chemievrij en milieuvriendelijk
- Combineer met andere natuurlijke kleurstoffen voor unieke kleureffecten
Nadelen
- Niet lichtecht, de print blijft vervagen zelfs uit de buurt van direct licht, en zal uiteindelijk helemaal verbleken
- Belichting kan uren duren, en werkt eigenlijk alleen goed in felle zomerzon
- Alleen papier, geen andere printoppervlakken
- Vraagt wat voorzichtigere omgang om de beeldkwaliteit te behouden
Liever een Sneller Proces?
Zijn de lange belichtingstijden van kurkuma anthotypes niets voor jou, dan geeft onze Cyanotype Kit je prachtige blauwe prints in slechts 10 minuten, chemicaliën, papier, een schuimkwast, handschoenen, meng-materiaal, een glasframe en een uitgebreide handleiding, allemaal in één doos.
Nu Kopen
